woensdag 26 december 2012

Waarin kerk en kroeg op elkaar lijken

Op hun best zijn kerken en kroegen plaatsen van mooie ontmoetingen. Ontspannend en inspirerend. Kerken en kroegen kunnen locaties zijn waar je tot jezelf en tot elkaar komt. Dat is iets goddelijks.

Christenen noemen de kerk wel eens het huis van God. Prima! Als je het maar niet omdraait. Het huis van God is niet (alleen) de kerk. De hele kosmos is het huis van God... ook de kroeg.

Op hun slechts zijn kerken en kroegen plekken om heen te vluchten. Weg van pijn en moeite. Op naar een verslavende roes die ons in hogere sferen brengt. Wegvluchten is niet het probleem. Pijn en moeite zijn machten die ons gevangen kunnen nemen. Natuurlijk willen we daar weg. Het probleem is die verslavende kick waarnaar we kunnen verlangen. Uiteindelijk ook weer een beroerde gevangenis.

Marx zei het: 'godsdienst is opium voor het volk.' Wat mij betreft hoort het woordje 'soms' er bij: godsdienst is soms opium voor het volk. Als we godsdienst verkeerd toepassen kan godsdienst dezelfde rol vervullen als dat biertje (of zoveelste biertje) te veel. Ook religie kan ons in een verslavende roes brengen.

Geloof is bedoeld om de werkelijkheid te zien zoals die is, er mee om kunnen gaan en waar mogelijk te verbeteren. Niet om eruit weg te vluchten.

Dus: geniet van al die kerken en kroegen, maar let wel een beetje op!

dinsdag 18 september 2012

Het fenomeen Fairtrade is schandalig

In onze winkels is iets merkwaardigs aan de hand.

Je kunt er kiezen voor producten met het Fairtrade-keurmerk. Voor deze producten hebben de producenten gegarandeerd een eerlijke prijs gekregen.

Het aantal producten met het keurmerk is veruit in de minderheid. Met andere woorden: grote hoeveelheden producten in onze winkels zijn oneerlijk. De standaard is 'unfair'! 'Fair' is de uitzondering. De wereld op zijn kop!

Waarom zetten we op oneerlijke producten niet het stempel 'unfair'? Dat is toch veel redelijker dan zo'n Fairtrade-keurmerk!

En als we het stempel 'unfair' gaan gebruiken, laten we de oneerlijke producten dan ook direct belasten met een boete. Ik stel voor: een bekeuring ter hoogte van 10 % van de verkoopprijs. Moet je eens kijken hoe snel de handel eerlijker wordt!

Of zie ik nu iets over het hoofd?

zondag 16 september 2012

Je bidt vaker dan je denkt

Zo nu en dan stil worden, je handen vouwen en bidden. Het is iets dat godsdienstige mensen regelmatig doen. Ook christenen. En dat is prima. Toch moet je er ook mee oppassen. 

Wat bedoel ik?

Het risico is dat je gaat denken dat je soms met God communiceert en soms niet.

Ik geloof dat het leven een voortdurend gesprek is met God. Elke gedachte, elke handeling, elke keuze is een gebed. Want: God is vanuit zijn liefde voortdurend op ons betrokken. Hij volgt ons in alles.

De manier waarop we douchen, ons aankleden, op de fiets zitten, mail verwerken, eten... alles is een gebed. In alles wat we doen, zeggen we iets tegen God. Want: zelfs uit de meest simpele zaken kun je afleiden of iemand met waardering, dankbaarheid en liefde in het leven staat, of niet.

Aparte momenten of tijden van gebed helpen om bewust te blijven dat we continu met God communiceren. Het zijn hulpmiddelen tot waar het eigenlijk om gaat. Meer niet. 

vrijdag 31 augustus 2012

'Ik moet dood!'

De Bijbel zegt het!

"Ikzelf leef niet meer..."*, zegt één van de bijbelschrijvers. Een rare, geheimzinnige uitspraak! Paulus, de auteur, is nog blij met zijn dood ook. Waar gaat dit over?

Paulus schrijft in het Grieks. Het woord voor ik in die taal is ego. Wat is er precies mis met ons ego, ons ik?

Niets! Mensen zonder een stevig ik redden het niet in het leven. Goede ouders bevestigen hun kinderen voortdurend: 'Je bent oké', 'zorg goed voor jezelf', 'je bent het waard', 'je kunt het', 'laat je niet omver lopen'. Prima allemaal!

Het probleem is dat ons ik met ons zelf op de loop gaat. Ons ego krijgt er geen genoeg van om te zorgen voor zichzelf. Voortdurend maakt het zich druk of het wel genoeg heeft, of het wel voldoende aandacht krijgt, of anderen hem wel leuk vinden.

"Ons ik is als een timmerman die niet kan geloven dat hij zijn woonkamer voldoende tegen koude en tocht geïsoleerd heeft, zodat hij daarmee druk doorgaat totdat hij vanwege gebrek aan zuurstof dreigt te stikken", zo legt psychotherapeut en theoloog J.J. Suurmond het uit.** Ons ego kan ons leven volledig laten mislukken.

Vandaar dat Paulus blij is dat er met zijn ik is afgerekend. Ons ego is namelijk niet wie we ten diepste zijn!

De volledige uitspraak van Paulus luidt als volgt: "Ik leef niet meer, maar Christus leeft in mij." Paulus vond zijn ware zelf in de verbondenheid met God. Dat is waar Christus voor staat: je ego los laten en verbonden raken met God.



* zie het bijbelboek Galaten, hoofdstuk 2 vers 20
** J.J. Suurmond (2003), Kleine gids van het christelijk geloof, Een spirituele weg, Baarn.

vrijdag 17 augustus 2012

Doe niet dramatisch over 'kerkhoppen'

Een goed woord voor kerkverlaters

Veel christenen wisselen wel eens van kerk. Ze zijn teleurgesteld in de éne en gaan op zoek naar een andere. Is dat erg?

Ik vind dat we dat we er geen drama van moeten maken!

Mensen die op zoek gaan naar een andere kerk, doen dat niet voor de lol. Juist de hoppers zijn vaak bovengemiddeld betrokken op God en het geloof. De kerk is zo belangrijk voor hen, dat ze er ook echt wat mee willen.

Lid-zijn van een gemeente is geen automatisme voor hen. Het is een diepgaande persoonlijke keuze. Ze gaan niet omdat dat nu eenmaal van hen wordt verwacht. Zo'n houding is alleen maar te waarderen!

Verder: regelmatig gaat het veranderen van geloofsgemeenschap gepaard met geestelijke groei. Mensen stellen zichzelf wezenlijke vragen: wat betekent geloof voor mij? Wat betekenen mede-gelovigen voor mij? Hoe vind ik dat geloof vorm moet krijgen? Het zoeken naar antwoorden levert interessante processen op!

Bovendien is niet iedere kerk voor iedereen geschikt. Sommige gemeenschappen richten zich bijvoorbeeld op mensen die net christen zijn. Ook zijn er kerken die meer voor verdieping van geloof gaan.

Natuurlijk, het blijft pijnlijk als mensen een kerkelijke gemeenschap verlaten. Maar aan de andere kant: als leerlingen van Jezus blijven we toch altijd met elkaar verbonden?

Twijfelen aan je geloof. Hoe erg is dat?

'Zit ik wel bij het goede geloof? Klopt mijn kerk wel? Is wat ik van God zie of begrijp wel echt van God? Geloof ik niet in sprookjes?' Wat zeggen al die vragen eigenlijk over mijn geloof?'

Gelovige mensen kunnen van tijd tot tijd behoorlijk twijfelen. En dat kan op allerlei manieren, goede en minder goede. Ik noem er van elk één.

Er is een vorm van twijfel die voortkomt uit gemakzucht. Deze twijfel hoort bij mensen die geen zin hebben in  moeilijke vragen. Het is een wijze van twijfelen die hoort bij mensen die het leven, de wereld en zichzelf eigenlijk niet serieus nemen. Want: het leven, de mens en de wereld zijn vol van ingewikkelde vragen!

Vragen horen bij ons, zoals onze armen en benen bij ons horen. Dat we vragen kunnen stellen, maakt dat we meer dan dieren zijn. Als we geen oog hebben voor de geheimen van het leven, verwaarlozen we een deel van ons mens-zijn. Ik denk: het belangrijkste deel! Dat moet je niet willen.

Er is ook een vorm van twijfel die hoort bij een eerlijke zoektocht. Een zoektocht naar wat waar en niet waar is, wat goed en niet goed is, of er nu wel of niet een god is.

Dit soort twijfel is prachtig! Dit soort twijfel hoort bij het zoeken naar God. Hiertoe daagt God ons uit.* Dit soort twijfel hoort bij liefde. De liefde is altijd op zoek naar wat waar is, wat juist is, wie de ander/Ander is. Tegen dit soort twijfel heeft God niets. Als je op deze manier God zoekt, ben je al bezig Hem te vinden.



* zie bijvoorbeeld het bijbelboek Handelingen, hoofdstuk 17 vers 27

donderdag 9 augustus 2012

Meld je nu aan bij de Bond Tegen De Bond Tegen Het Vloeken

In Nederland hebben we overal een club, stichting of vereniging voor. Voor lange mensen, voor kleine mensen, voor vrienden van de cavia, voor liefhebbers van teenslippers... en ja, er is ook de Bond Tegen Het Vloeken. Zucht!

Deze organisatie (met een heus bestuur, directeur, persvoorlichter, statuten, jaarverslag, website, de hele mikmak) zet zich er voor in dat Nederlanders minder godslasterlijke taal bezigen. Zucht!

Natuurlijk... ik houd niet van lelijk taalgebruik. Het is niet goed dat we het begrip God (geen eens een eigennaam trouwens) te pas en te onpas gebruiken. Maar ik vind zo'n bond zo klein, zo benepen, zo 'wij worden gekwetst en zijn dus zielig.'

De Bond Tegen Het Vloeken sticht ook verwarring. Dat is waar ik echt moeite mee heb! Hij wekt de suggestie dat vloeken betekent dat je het begrip God of Jezus als krachtterm gebruikt. Maar dat is veel te oppervlakkig gedacht.

Vloeken betekent dat je God of de dingen die met God te maken hebben, verbindt met zaken die niets met God te maken hebben. Vloeken is God danken voor je ontbijtje, maar nooit iets geven aan mensen zonder voldoende eten. Vloeken is zeggen dat je christen bent, maar nooit je buren groeten. Vloeken is naar de kerk gaan, maar lak hebben aan het milieu.

De meeste mensen die 'God' of 'Jezus' zeggen als ze op hun duim slaan, hebben niet zoveel met God. Meestal hebben ze dus niet de bedoeling om Hem te beledigen. Daarom: om zo'n complete bond in stand houden is nogal overdreven.

Dit alles overwegende richt ik hierbij - volgens goed Nederlands gebruik, de BTDBTHV op: de Bond Tegen de Bond Tegen Het Vloeken. Wie wordt er lid?

'En God lummelde wat rond'

Het beeld dat we van God hebben, bepaalt hoe we naar onszelf kijken.

Zie je God als een streng persoon, dan ben je niet snel tevreden over jezelf. Is Hij voor jou een glimlachende vader, dan zit je al snel lekker in je vel.

Regelmatig betrap ik mezelf erop dat ik God zie als Iemand die vooral heel nuttig wil zijn, veel wil presteren, die veel voor anderen wil betekenen, die grote doelen heeft... iemand dus met een overvolle agenda. Iemand zoals ik. Iemand die het voor zijn eigenwaarde nodig heeft om iets 'te doen'.

Het is voor mij bijna onmogelijk om God voor te stellen als Iemand die (bij wijze van spreken) vaak ook een beetje rondlummelt. Iemand die volledig nutteloze, betekenisloze dingen doet. Boekje lezen, praatje maken, uit het raam staren, de hond aaien... ik noem maar wat.

Toch is 'niks doen' van levensbelang. Dokters en psychologen weten het: lichaam en ziel zijn gebaat bij afwisseling van inspanning en ontspanning. Godsdienstige goeroes weten het ook: een geest die voortdurend met van alles en nog wat bezig is, kan het Hogere maar moeilijk ervaren.

Niet voor niets vertelt de Bijbel al op de eerste bladzijde dat God niet alleen werkt, maar ook rust. Er staat zelfs dat Hij een wandeling maakte in de avondkoelte. Zie je het voor je? Grassprietje in zijn mond. Handen op rug.

Dus, als je nog vakantie hebt... relax!

woensdag 20 juni 2012

Te vaak naar de kerk

Pas op voor geestelijke obesitas!

Drank is niet verkeerd. Te veel drank wel. Geniet, maar drink met mate, luidde daarom jarenlang de slogan tegen alcoholmisbruik.  

Voor naar de kerk gaan geldt hetzelfde. Geniet ervan, maar ga niet te vaak. Ook als het gaat om bidden en bijbellezen.... met mate alsjeblieft!

Waar ligt de grens? Dat is voor iedereen anders. Het is net zoals met een dieet. De één kan meer vet en calorieën hebben dan de ander. Naar de kerk gaan, bidden, bijbellezen... de één heeft veel nodig, de ander minder. 

Als je jarenlang wekelijks naar de kerk gaat, maar je gaat daardoor niet meer houden van God, je familie, je collega's, medescholieren, de natuur... dan wordt het hoog tijd om te stoppen met die kerkgang. 

Of de 'voeding' die je er krijgt, klopt niet. Of er is iets mis met hoe je die voeding verwerkt. In het laatste geval loop je het risico op geestelijke obesitas. Van buiten kun je er best aardig uitzien, maar van binnen ben je ernstig uit balans. Je geestelijke gezondheid loopt gevaar! 

woensdag 13 juni 2012

Kun je in God geloven zonder Jezus?

Je kunt niet alleen alleen maar in God geloven. Daarmee kom je er niet! De heilige boeken van het christendom (verzameld in de Bijbel) openbaren dat je ook in Jezus moet geloven. Waarom eigenlijk?

Omdat Jezus de definitie van God is!

Niemand heeft ooit God gezien. Maar christenen geloven dat Jezus hun een idee geeft van wie en wat Hij is.* In de persoon van Jezus zien ze iemand die letterlijk niet van deze wereld is. In hem zien ze iets onaards, iets bovennatuurlijks: een ongekende vorm van liefde.

Eigenlijk gaat het in het christendom niet om om geloof. Het gaat om liefde. Liefde is meer dan geloof.** Liefhebben heeft alles te maken met iemand zien zoals hij of zij is. Als je God liefhebt, wil je hem zien zoals Hij is... zoals Jezus.


* Zie het bijbelboek Johannes, hoofdstuk 1 vers 18
** Zie het bijbelboek I Korintiërs, hoofdstuk 13 vers 13

Geloven in een hel die niet bestaat

Bestaat de hel? En zo ja, wat is de hel?

Een intrigerende uitspraak over de hel komt van een zekere pater Laurence Freeman. Hij zegt:

'De hel zou bestaan uit de ervaring van het afgescheiden zijn van God, wat op zichzelf onwerkelijk is. Het is een illusie omdat niets van God afgescheiden kan zijn. Maar als we denken dat we van God gescheiden zijn, zijn we in de hel.'

woensdag 6 juni 2012

Durf te verwaarlozen!

Hoe komt het dat sommige mensen heel veel bereiken? Wat is bijvoorbeeld het geheim achter de voetbalkunsten van Messi. Wat is de reden dat Einstein zulke ontzagwekkende ontdekkingen deed? Het heeft in ieder geval iets te maken met verwaarlozing.

Natuurlijk. Uitmuntendheid heeft te maken met talent, met studiemogelijkheden, met genen. Maar er is nog iets. Iets wat je terugziet bij veel uitblinkers: het vermogen tot selectieve verwaarlozing.

Mensen die echt wat bereiken kenmerken zich door focus. In hun leven zijn ze eigenlijk maar met één of hooguit twee dingen bezig. Ze zijn in staat tot selectieve verwaarlozing. Dat wil zeggen: ze kiezen ervoor aan van alles en nog wat minder aandacht te geven dan de meeste mensen normaal vinden.

Zo kunnen uitmuntende schilders zwaar onhandig zijn in sociale contacten. Omdat ze daar niet mee bezig zijn. Omdat ze dat verwaarlozen. Het kan zijn dat iemand muzikaal een genie is, maar tegelijkertijd nog geen mail zonder spelfouten de deur uit krijgt. Kwestie van selectieve verwaarlozing.

Jezus blonk uit in mens-zijn. Ook hij was in staat tot selectieve verwaarlozing. 'Zoek eerst het koninkrijk van God', zei hij. Met andere woorden: Richt je vooral op het onzichtbare, het geestelijke. Als je een goed mens zijn, hoort selectieve verwaarlozing daarbij.

woensdag 30 mei 2012

Poster Opwekking schiet in verkeerde keelgat

Het kan je niet zijn ontgaan. Afgelopen weekend kwam christelijk Nederland bij elkaar op Opwekking. Ze vierden op deze conferentie dat God zijn heilige Geest aan de gelovigen heeft geschonken. Daardoor wordt Jezus zichtbaar op aarde.  

De poster van de conferentie schoot bij mij in het verkeerde keelgat. Hoe kwam dat? vroeg ik mijzelf af. 

Het is niet de tekst. Die is prima. Het is het plaatje! Die überblije gephotoshopte Prodent-smiles. Die frisse, pukkelvrije, rimpelloze gezichten. Die vlotte kapsels. Dat hyperenergieke...

Moeten we het ons echt zo voorstellen? Dat Jezus zo zichtbaar wordt?

Ik geloof er niets van! De Bijbel schetst een ander beeld. Kijk in het bijbelboek Jesaja. Dat geschrift beschrijft de Christus (lees: degene die Gods Geest heeft ontvangen) uitvoerig. Twee citaten:

'Hier is mijn dienaar (...) ik heb hem met mijn geest vervuld.' (Jesaja hoofdstuk 42 vers 1)
Onopvallend was zijn uiterlijk, hij miste iedere schoonheid, zijn aanblik kon ons niet bekoren. Hij werd veracht, door mensen gemeden, hij was een man die het lijden kende en met ziekte vertrouwd was, een man die zijn gelaat voor ons verborg... (Jesaja hoofdstuk 53 vers 2 en 3)

De poster van de Opwekkingsconferentie had een reclame kunnen zijn voor een bungalowpark, een kapper of een tandpastafabriek. Maar niet voor Jezus!

donderdag 24 mei 2012

Wat is zonde volgens jou?

Het antwoord zegt veel over hoe je in het leven staat!

Zonder zonde geen christelijk geloof. Geloof is nodig vanwege de zonde. Zonde is volgens christenen hèt probleem van de mensheid. Door zonde is de wereld niet zoals zij bedoeld is.

Maar wat is zonde eigenlijk?

Ik zet twee visies naast elkaar.

Visie 1: zonde is in de kern het overtreden van Gods regels.

Wat is het effect van deze definitie voor hoe mensen naar God en zichzelf kijken? God is dan vooral een rechter. Een boekhouder misschien wel. En de gelovigen? Dat zijn fatsoensrakkers. Bangige mensen die voortdurend met regeltjes bezig zijn.

Visie 2: zonde is in de kern stoppen met het liefhebben van God, anderen en jezelf.

Wat is het effect van deze definitie voor hoe mensen naar God en zichzelf kijken? God is dan iemand voor wie ten diepste alleen liefde van belang is. Het is iemand die liefheeft: alles en iedereen. En de gelovigen? Dat zijn mensen die liefhebben. Zonder angst om te zondigen.

Wat is zonde volgens jou?


zondag 20 mei 2012

Scheld de Griekse schulden kwijt!

De problemen in de Zuid-Europese landen kosten jou en mij geld. Inkomens stijgen minder snel. Belastingen gaan omhoog. De overheid kan minder bijdragen aan bijvoorbeeld gezondheidszorg. Maar een echte oplossing gaat ons nog veel meer kosten! 

Laten we onszelf niet voor de gek houden. Het geld dat we nu onder meer in Griekenland pompen, zien we niet meer terug. Aanvankelijk sprak minister De Jager dit tegen. Maar ministers van financiën horen nu eenmaal soms te liegen.

Laten we ook niet denken dat we het ergste al hebben gehad. De last op de Griekse bevolking is te zwaar. En bovendien onrechtvaardig. De Europese pressie is te groot. Het gaat niet werken. Het volk wil het niet en kan het niet. 

Onderdeel van een oplossing is dat we een groot deel van de Griekse schulden kwijtschelden. We kunnen ze er maar beter zo snel mogelijk bovenop helpen. Op de lange termijn levert dat meer op dan dat we hen tot op het bot uitmergelen.

De vraag is of Europa iets ziet in zo'n oud-testamentische oplossing.

woensdag 16 mei 2012

De enorme consequenties van Hemelvaart

Is er iemand die serieus Hemelvaart viert?

Ik ken ze niet... gelovigen die van Hemelvaart een echt feest maken. In ieder geval niet zoals Kerst en Pasen.

Valt er eigenlijk wel iets te vieren?

Jazeker! Meer dan in een blogje te beschrijven is.

Eén punt...

Drie jaar had Jezus opgetrokken met zijn vrienden. Gewone mensen zoals jij en ik. En toen zei hij:  "...het is goed voor jullie dat ik ga..."* Met andere woorden: 'de wereld is beter af met mijn afwezigheid.'

Waarom?

Misschien wel omdat de leerlingen anders te afhankelijk van Jezus waren gebleven. Met elk probleem, met elke vraag waren ze steeds weer naar Jezus gegaan. Dat was blijkbaar niet hoe God het nog langer wilde. Kennelijk wil God niet dat mensen zo leven.

Het was niet de bedoeling dat de leerlingen steeds naar Jezus keken. Het was de bedoeling dat ze leerden vertrouwen op de Heilige Geest die in hen woonde. Net zoals Jezus dat altijd had gedaan.

Hemelvaart is onder meer het feest van Gods geloof in mensen. God vindt dat wij - samen met zijn Heilige Geest - kunnen wat Jezus deed. Als we de Bijbel mogen geloven: zelfs meer dan dat! (Johannes hoofdstuk 14 vers 12)

Best wel een feestje waard!



* Johannes 16:7

woensdag 9 mei 2012

Groeten uit Taizé!

Op het moment dat ik dit schrijf, bevind ik mij in het Franse plaatsje Taizé. Hier is een bijzondere kloostergemeenschap (www.taize.fr/nl). Vele duizenden jongeren komen hier het hele jaar door naartoe. Ook veel tieners die ik ken. Bijna allemaal keren ze terug met enthousiaste verhalen. Hoe komt dat? Voor het antwoord ben ik zelf eens gaan kijken.

Wat heeft Taizé dat zoveel mensen er zo blij worden? Wat mij het meest opvalt is dat Taizé heel veel niet heeft.

Voor meeslepende artiesten en een ronkende bands moet je hier niet zijn. De enige muziek die je hier in de bijeenkomsten hoort, zijn de klanken van een harp en orgelmuziek (ja, leest het goed: orgelmuziek!).

Waarvoor je ook niet naar Taizé moet komen, zijn de accommodaties. De meeste bezoekers slapen in simpele barakken. Russen, Italianen, Hollanders... ze snurken elkaar voortdurend uit de slaap.

Wat je hier ook niet hebt: mensen die schoonmaken en koken. Dat doen de bezoekers zelf. Iedereen krijgt een corveetaak!

Vergeet vooral ook een bruisend nachtleven. Taizé is een piepklein, suf dorpje met alleen een kerk, een begraafplaats en boerderijen. Bioscopen, kroegen, disco's zijn in geen velden of wegen te bekennen.

Het geheim van Taizé is volgens mij de eenvoud. Eigenlijk gaat het alleen maar om de ontmoeting met God en met elkaar. Driemaal daags een verstilde kerkdienst en gesprekken in groepen: dat is de basis van het programma. Meer is niet nodig. Daar komen week in, week uit duizenden jongeren op af.

Volgend jaar weer! (hoop ik)


zondag 6 mei 2012

Jezus leeft... met littekens

Bijzondere verschijningen waren het.

Die verschijningen van Jezus nadat God hem uit de dood had opgewekt. Een vernieuwd, veranderd, beter lichaam had hij ontvangen. Toch waren op zijn handen, voeten en zijde nog littekens te zien. Opmerkelijk!

Het had anders gekund. God had het lijf van Jezus helemaal gaaf kunnen maken. Maar kennelijk wilden God en Jezus dat niet. Waarom niet?

Misschien wel omdat God onophoudelijk verbonden is met het lijden, het onrecht, het verdriet op deze aarde. Hij verdringt die pijn niet. Zelfs niet nadat hij de dood had overwonnen.

De pijn van deze wereld is de pijn van Jezus. Ons lijden is zijn lijden. De tekenen van gebrokenheid houdt hij in zijn handen. Hij draagt ze aan zijn zijde. Lijdende mensen zijn altijd vlakbij hem.

God is Iemand die herstelt, die mensen toekomst wil geven. Maar Hij veegt ellende nooit juichend onder het tapijt. Hoeveel reden om blij te zijn er ook is.

Troostrijk is dat! Moeiten en pijn kunnen soms voorbij zijn. Maar littekens blijven soms. Het lijden is onderdeel van persoonlijke geschiedenis geworden. Die historie is niet uit te wissen. Dan zouden we onszelf moeten uitwissen.

De blijvende littekens op het lichaam van de verrezen Christus bemoedigen mij. Kennelijk is het mogelijk... Blijkbaar kun je pijn, moeite, zonde en dood overwinnen, zonder dat je hoeft te doen alsof er niets gebeurd is. Verdrietige herinneringen kunnen een plek krijgen in wat de Bijbel verheerlijking ('hemelse toestanden') noemt. Het hemelse wordt er niet minder hemels van.

woensdag 25 april 2012

Goed geloof is als goede seks

Geloof en seks lijken op elkaar.

De Bijbel vergelijkt de twee.* Eigenlijk niet raar. Zowel bij geloof als bij seksualiteit gaat het om een innige relatie. Om éénwording.

‘Net als seksualiteit is religie gekenmerkt door lust en eerbied.’ Deze uitspraak is van Ruard Ganzevoort, hoogleraar theologie en Eerste-Kamerlid.

Interessant! Wat is seks zonder lust? Zonder intens verlangen? Zonder drang om die ander te willen hebben? Daar is helemaal niks aan! Dat geldt ook voor geloof. Zonder verlangen naar God... zonder bij God te willen zijn..., zonder Hem 'in je hart' (christelijke beeldspraak) te willen hebben, stelt het weinig voor.

Bij seks hoort dus ook eerbied. In een liefdesrelatie is er respect voor de grenzen van de ander. Je komt niet dichterbij dan die ander toestaat. Je laat die ander heel dichtbij komen in het vertrouwen dat die ander jou niet kwetst.

Ganzevoort heeft het over respect voor het geheim dat die ander is. Je laat de ander helemaal zijn wie hij of zij is. Je kunt die ander niet bezitten. Anders wordt seks iets rampzaligs.

Interessante lessen voor het geloof! Zonder eerbied wordt het niks. Alleen als we God laten zijn wie hij is... Alleen als we respect hebben voor het geheim dat Hij is... Alleen als we Hem niet volledig willen begrijpen... kunnen we in zijn aanwezigheid komen.



* Zie het bijbelboek Efeziërs hoofdstuk 5 vers 31 - 32

woensdag 11 april 2012

'Ik geloof niet in de opstanding van Jezus...'

‘Ik ontken de opstanding van Jezus… iedere keer als ik mijn naaste niet dien. Iedere keer als ik me niets aantrek van mensen die het moeilijk hebben. Iedere keer als ik onrecht laat bestaan terwijl ik er iets aan kan doen, ontken ik de opstanding van Jezus.'

Bovenstaand citaat (vrij vertaald) heb ik van de Ierse filosoof Peter Rollins. Hij slaat de spijker op de kop. Of je geloof echt is, blijkt uiteindelijk in de praktijk. Of, met woorden van Jezus: 'aan de vruchten herkent men de boom.'

Ik herken me wel in die Rollins. Van tijd tot tijd geloof ik helemaal niks van die opstanding. Gelukkig is het soms ook anders. Nog een paar woorden van de Ierse filosoof:

‘Maar iedere keer als ik het opneem voor mensen in moeilijke situaties, getuig ik van de opstanding van Jezus. Ik getuig van de opstanding van Jezus… iedere keer als ik opkom voor mensen die niet voor zichzelf kunnen opkomen, iedere keer als ik huil om de mensen die geen tranen meer hebben om te huilen.’

Zo is het!

dinsdag 10 april 2012

Gaan humor en geloof samen?

Kun je grappen maken over het geloof? Nee! Tenminste, niet als je de EO geloven mag. Afgelopen zondag zond de omroep De Grote Jezus Quiz uit. Vandaag kwamen de excuses. Het programma had niet uitgezonden moeten worden. Wat zegt dit over de EO en het geloof dat deze omroep uitdraagt?

"De EO concludeert dat het programma te veel een sfeer uitstraalde van 'humor'." Zo staat in een officiële verklaring. Het lijkt te passen bij het beleid. Nog niet zo heel lang geleden besloot de EO het programma Loopt een man over het water... niet uit te zenden. In het programma zouden cabaretiers aan de slag gaan met bijbelverhalen. Maar dat kan dus niet, vindt de EO.

Zorgelijk! Gelovigen die niet kunnen lachen, zijn eng. Het is een kenmerk van sekten en fundamentalistische stromingen: ze kunnen niet lachen om hun eigen geloof.

Mijn stelling is dat humor typerend is voor geloof. Christenen geloven (net zoals onder meer joden en moslims) dat God de enig Absolute is. Al het andere is dus relatief. Ook de Bijbel. Ook onze godsbeelden. Ook onze dogma's. En als je iets als relatief beschouwt, kun je er om lachen.

De vraag is: neemt de EO zijn eigen geloof (dat is wat anders dan God!) niet een beetje te serieus? Laten we wel wezen: als je de Bijbel, dogma's, godsbeelden et cetera verabsoluteert, is dat een vorm van afgoderij. En dat is geen grap!

Als je niet kunt geloven...

Als je niet kunt geloven... doe het dan niet!

Geloof en liefde zijn in de Bijbel onlosmakelijk met elkaar verbonden. In het Nieuwe Testament staat: "Ons resten geloof, hoop en liefde, deze drie, maar de grootste van deze is de liefde."*

En bij liefde hoort vrijheid. Ja, toch?

Liefde zonder vrijheid is geen liefde. Een extreme uiting van 'liefde' zonder vrijheid is aanranding.

Heel wat mensen - binnen en buiten de kerk - zijn niet lichamelijk, maar maar geestelijk aanranding. Omdat ze moesten geloven. Terwijl ze het niet konden, of niet wilden.

Natuurlijk, niemand krijgt een pistool op zijn borst gedrukt met de boodschap 'geloof of ik schiet.' De dwang om te geloven is vaak subtiel, schijnbaar lief en vriendelijk. Vooral ouders en predikanten zijn er goed in.

Bij godsdienst ligt manipulatie altijd op de loer. Alleen al het idee dat de almachtige God aan de kant van je ouders of de kerk staat... dat geeft alles wat ze zeggen een zware lading. Wie ben jij om daar iets tegen in te brengen?

Ik ken mensen die oprecht zoeken naar waarheid. Maar het lukt ze niet om in God te geloven. Ze hebben het idee dan te moeten stoppen met eerlijk nadenken. Ik zeg: geloof dan niet!

Ik ken mensen die echt op zoek zijn naar het goede. Voor hun medemensen, voor de planeet. Maar het lukt ze niet om te geloven in een goede God terwijl ze zoveel ellende zien. Als ze moeten geloven, hebben ze het idee verraad te plegen aan het goede. Ik zeg: geloof dan niet!

Als God echt liefde is**, wil Hij toch niet dat we onszelf aan Hem toevertrouwen, omdat we dat moeten? Als God liefde is, wil Hij toch niet dat we verraad plegen aan onze diepste overtuigingen?



* I Korintiërs hoofdstuk 13 vers 13
** I Johannes hoofdstuk 4 vers 8 en 16

donderdag 8 maart 2012

Is de financiële crisis een oordeel van God?

Het inkomen van miljoenen mensen in de rijke westerse wereld gaat achteruit. 'Het is crisis!', zeggen ze. Heeft God iets te maken met de economische tegenwind?

Deze vraag stellen is link. Wie zijn wij om te zeggen waar God wel en niet de hand in heeft? Aan de andere kant: geen vragen stellen brengt ons ook niet verder.

Het woord crisis is veelzeggend. Dit van oorsprong Griekse (hoe ironisch wil je het hebben?) woord betekent onder meer oordeel.

Je zou kunnen zeggen: De financiële crisis is het oordeel over dat we meer willen hebben dan we ons kunnen veroorloven. Het oordeel luidt: doodlopende weg!

Hangt dat oordeel op de één of andere manier samen met God? Ik weet het niet. Wel weet ik dat Jezus regelmatig waarschuwde voor de focus op geld en bezit.

De Bijbel is een boek dat vele crises beschrijft. In die beschrijvingen wordt ook een andere betekenis van crisis duidelijk. Crisis kan in het Grieks ook beslissing betekenen. Het weerspiegelt het idee van een scharniermoment waarop 'er een besluit moet worden genomen'.*

De financiële crisis houdt een spiegel voor: zo moet het dus niet! Nooit eerder is het zo helder geweest hoe het wel moet: meer transparantie, meer eerlijkheid, meer controle, niet altijd meer willen hebben. Vooral meer willen zijn.

Is de financiële crisis een oordeel van God? Ik hoop het. Omdat ik geloof dat Gods oordeel altijd uit is op verbetering, op verandering ten positieve.



* Met dank aan Frédéric Lenoir, de auteur die mij inspireerde tot deze blogpost.

woensdag 15 februari 2012

Waar komt het kwaad vandaan?

Het kwaad. Waarom is het er? Waar komt het vandaan? Is ellende te combineren met het geloof in een goede God?

'De mens is de oorzaak van het kwaad', zeggen sommigen. Of: 'de duivel!' Maar die antwoorden zijn te gemakkelijk. Want: Wie creëerde de mens? En wie schiep de duivel? God toch zeker!

Creëerde God dan goed èn kwaad? Is God èn goed èn slecht?

Misschien moeten we eerst de vraag te stellen wat het kwaad is.

Volgens mij is het kwaad geen macht of kracht. Geen persoon of ding. Het kwaad be-staat niet, het ont-staat.

Het kwaad is niet geschapen. God schiep mensen met het vermogen keuzen te maken. We kunnen kiezen voor of tegen leven in verbondenheid met God en elkaar. Door de keuze tegen verbondenheid ontstaat er kwaad.

maandag 6 februari 2012

Oefenen tegen angst voor de dood

Je zou het soms bijna vergeten: één van onze weinige zekerheden is dat we doodgaan. Persoonlijk denk ik dat ik dan niet oplos in een groot zwart gat. Sterker: iets diep in mij gelooft dat ik God, de Heilige Liefde, zal ontmoeten. Maar dat ik er nu naar uitzie om te sterven? Zo'n sterk geloof heb ik niet.

'Everybody wants to go to heaven, but nobody wants to die', hoorde ik ooit iemand zingen. Ik zong uit volle borst mee. Hoop op de hemel, maakt angst voor de dood niet ineens minder. Daarvoor is er kennelijk meer nodig.

Je kunt er voor oefenen. Oefenen in sterven. Dat helpt om minder bang te worden voor de dood.

Met sterven hoef je niet te wachten tot je doodgaat. Sterven kun je iedere dag. Sterker: het behoort tot de kern van het christelijk geloof om iedere dag te sterven. Niet lichamelijk, maar geestelijk.

De Bijbel nodigt ons in beeldende taal uit te sterven aan onszelf. Daarmee wordt bedoeld dat ons ego verdwijnt uit het middelpunt van het bestaan. Heftig! Mijn ego voelt zich het lekkerst bij het idee het centrum van het universum te zijn. Die plek te verlaten, voelt inderdaad als doodgaan. Met alle angst en verzet die daar bij hoort.

Je ego laten 'sterven' is de weg naar eeuwig leven. In de praktijk houdt dat in dat mijn eigen belang niet als hoogste belang geldt. Het betekent dat ik in al die tientallen kleine en grote keuzes die ik maak, Jezus' wil probeer te zoeken en niet mijn eigen voorkeur. Dat is afstand doen van mijzelf... sterven.

Voor mij is dit een dagelijkse oefening. Een lastige vaak. Maar ik doe goede ervaringen op. Het laat me ontdekken dat sterven de weg naar echt leven is. Het helpt me echt lief te hebben. Dat geeft een diepe innerlijke vrede, een ongeëvenaarde verbondenheid met de Eeuwig Goede.

Mijn doel is zo veel te oefenen dat als ik later als een oud rimpelig opaatje blij en vol verwachting m'n laatste adem weggeef. In de wetenschap dat ik er ander, beter leven voor terug krijg. Zoals ik al jaren gewend was.

zondag 5 februari 2012

Met scheppingsverhaal geen probleem, wel met verhaal over Noach

Soms discussiëren christenen over de vraag of je het bijbelse scheppingsverhaal letterlijk moet nemen. Voor mij is het niet zo'n issue. Ik geloof dat God onze schepper is. Hoe Hij ons heeft geschapen, maakt me niet zoveel uit. Wat voor mij wel echt een ding is, is het verhaal over Noach. Het lijkt me niet verstandig om dat letterlijk te nemen.

Laten we wel wezen: het verhaal van Noach beschrijft een mega-genocide. God verdrinkt 99,99 % van alle levende wezens. Inclusief de onschuldige dieren en kinderen. (Oké... vissen uitgezonderd.) En alsof dat niet erg genoeg is: aan het eind van het verhaal blijkt dat het niet zo'n goede zet is geweest. De mens blijft slecht, concludeert God.

Is het letterlijk zo gebeurd? Moeten we het als een feitelijk verslag zien?

Ik denk van niet.

Maar hoe dan wel?

Volgens mij ongeveer als volgt.

Ook duizenden jaren geleden vroegen mensen zich af hoe ze het lijden moesten verklaren. Van die allesverwoestende overstromingen bijvoorbeeld. Want grote overstromingen zijn niet iets van vandaag of gisteren.

Antwoorden gaven mensen in de vorm van mythen. Even googlelen wijst uit dat er vele tientallen zondvloedverhalen bestaan. De meeste zijn ouder dan het bijbelse verhaal. Deze mythen hebben veelal de volgende kenmerken:

- De goden zijn snel geïrriteerd, bijvoorbeeld doordat mensen te veel lawaai maken.
- De goden zijn nogal grillig en maken ruzie met elkaar.
- De straf die ze geven - de overstroming - doet de goden zelf in paniek raken.
- Ze beëindigen de vloed omdat ze honger krijgen. Ze missen de offers van de mensen.

Bijbelgeleerden zijn het er steeds meer over eens dat Israël een eigen variant op deze verhalen heeft geschreven. Onder invloed van de Heilige Geest wilden ze vertellen hoe hun God verschilde van de goden van de andere volken.

Als je er zo naar kijkt, wordt het verhaal over Noach ineens een bevrijdend verhaal:

- Er zijn geen verschillende grillige goden, er is één God. De hemel is te vertrouwen.
- God straft niet zo maar. Daar is echt wel wat voor nodig: groot onrecht.
- God raakt niet in paniek. Ook niet als er grootse rampen plaatsvinden.
- God beëindigt de overstroming niet uit eigenbelang, maar vanwege Noach.

Voor de mensen die leefden in de tijd dat het Noachverhaal werd geschreven, was dit echt goed nieuws. Het bracht de God van Jezus weer een stuk dichterbij.

woensdag 18 januari 2012

Grote overeenkomsten tussen christenen en moslims

Moslims zijn de afgelopen jaren behoorlijk 'trending topic' geworden. Meer dan ooit praten we over hoofddoekjes, moskeeën, ritueel slachten, et cetera. Vaak gaat het vooral over waarin moslims anders zijn. Dat is triest.

De Bijbel vertelt (net zoals heilige boeken van veel andere religies) dat we als mensen allemaal dezelfde oorsprong hebben. We hebben allemaal dezelfde Vader. Die Vader is oneindig groot. En dus hebben we heel veel gemeen.

In diezelfde Bijbel lees ik dat Jezus Christus het licht is dat iedereen verlicht.* Christenen, moslims, atheïsten, hindoes, er-is-iets-maar-geen-idee-wat-gelovigen... we staan allemaal bloot aan de liefdevolle invloed van Christus.

Dè grote overeenkomst tussen alle mensen is dat God op hen betrokken is. In dat licht zijn allerlei verschillen uiterst relatief. Sommige politici hameren voortdurend op de verschillen. Vanuit mijn geloof vind ik dat ze hiermee de waarheid geweld aan doen.



* Zie het bijbelboek Johannes, hoofdstuk 1 vers 9

zondag 15 januari 2012

Infantiel bidden - Wijze woorden van Gerard Reve

Mensen bidden voor alles en nog wat. Dat mag. Maar het is niet goed.

De grote schrijver Gerard Reve (God hebbe zijn ziel) kwam ooit een 'reisgebed' tegen van een zekere pater Henri de Greeve. In dat gebed stonden onder meer de volgende passages*:

'Verleen ons, Heer, een voorspoedige reis en kalm weder, opdat wij, door uw heilige engel vergezeld, behouden het doel onzer reis mogen bereiken en eindelijk ook de haven van het eeuwige leven mogen binnengaan.'

En: 'Wij smeken u, Heer, verhoor onze gebeden en maak de weg van uw dienaren veilig en voorspoedig, opdat wij bij alle wisselvalligheden van dit leven, altijd door uw hulp beschermd worden.'

Bovenstaande woorden schoten Reve in het verkeerde keelgat. Hij schreef de pater een brief:

'Waarde vader,

Ik ben nog nooit een gebed tegengekomen dat mij niet, wegens zijn hebberige toon, met weerzin vervulde. Die weerzin geldt ook uw reisgebed (...). Wie op reis gaat, bestede zijn tijd liever aan bijvoorbeeld het laten controleren van remmen en richtingaanwijzers, dan aan dit infantiel gedoe.

Ik zou eigenlijk wel eens een gebed onder ogen willen krijgen, dat God zoekt in plaats van Hem, om van alles en nog wat, aan Zijn kop te zeuren. Uw gebed heeft, volgens mij, met geloof niets te maken, want waarachtig geloof is belangeloos en vraagt niets, en smeekt zeker geen onheil af over anderen: want het kan niet overal tegelijk mooi weer zijn, en we weten evenzeer dat elke dag, onherroepelijk, een aantal ongelukken gaat brengen. Welnu: als men voor zichzelf goed weer of een veilige tocht afsmeekt, verzoekt men God dus de naaste met tent en al te laten wegregenen, respectievelijk zich te pletter te laten rijden, want iets in de trant van 'indien het uw wil is dat iemand op de weg omkomt, laat mij dat dan zijn' kom ik in uw gebed niet tegen. Een reisgebed dat God en mens althans waardig genoemd zou kunnen worden, zou ongeveer als volgt luiden:

O God,
Ik sta op het punt, op reis te gaan.
Ik weet niet, of het misschien mijn laatste reis is.
Ik wil U liefhebben.
Ik hoop, dat ik onderweg niemand enig ongeluk of ander kwaad zal berokkenen.
Ik wil proberen niet, of veel minder, te drinken.
Ik sta voor U.
Ik weet, dat ik, of ik veilig zal aankomen, dan wel onderweg verwonding, ziekte of dood zal vinden, altijd U toebehoor.
Want in leven en sterven zijt Gij in mij en ben ik in U.
Ik ga nu weg.
Vaarwel, o God.



* N. ter Linden, Alleen maar vrije tijd, een dominee over zijn vak, tweede druk, Amsterdam, 2010.

vrijdag 6 januari 2012

Gods machteloosheid

'Waar bent U God als ik pijn heb?'

Miljoenen kelen schreeuwen zich schor naar de hemel. Zonder dat er een antwoord komt...

Waarom doet God niks? Hij kan toch alles? Hij is goed? Toch...?

Ik vrees dat op dit soort vragen geen sluitend antwoord te geven is. Het lijden is een geheim van bovenmenselijk formaat.

Maar om er toch iets over te zeggen de volgende vraag: is God ‘almachtig’? Is 'almachtig' nou hèt etiket dat bij God past?

Christenen geloven dat Jezus het beeld van God is. Kijk je naar Jezus, dan zie je God - zo ongeveer. De meest ultieme manier waarop Jezus God liet zien, was het moment van zijn sterven. Niet echt een moment waarbij je aan Gods almacht denkt.

De God van Jezus leidt de wereld niet vanuit zijn almacht. Zijn relatie tot de wereld kenmerkt zich door nederige liefde. God is de Degene die zich solidair betoont met de lijdenden, de wanhopigen, de van God verlatenen. ‘Waarom hebt U mij verlaten’, riep de stervende Jezus.

Waar is God als je pijn hebt?

Bij jou! Hij voelt wat jij voelt.

Waarom de pijn dan niet weg gaat? Ik weet het niet. Ik waag ik het erop te geloven dat God weet wat Hij doet. Omdat Jezus mij laat zien dat God liefde is.