Geloven omdat het moet

Mensen geloven niet omdat het kàn. Mensen geloven omdat het mòet. Iedereen moet geloven. Of je wilt of niet.

Wat bedoel ik?

Op talloze vragen is geen empirisch-wetenschappelijk antwoord te geven. Ofwel: een antwoord dat je kunt narekenen, dat is te meten, of in een formule te stoppen.

Paar voorbeeldjes: waarom zijn we er? wie zijn we? waar gaan we naartoe? hoe krijgt mijn leven zin? hoe word ik gelukkig? is er een god? en zo ja, wie is dat? wat is goed? wat is kwaad?

Bewust of onbewust geeft ieder mens antwoord op dit soort vragen. En die antwoorden bepalen wat voor mens je bent, wat voor leven je leidt, hoe je uiteindelijk de dood in gaat.

We geloven dat onze antwoorden op die 'levensvragen' ergens op slaan. Dat ze te maken hebben met wat waar is en goed. We kunnen het niet op een wiskundige manier zeker weten. Het gaat om geloof, vertrouwen. Het is niet anders.

En omdat je als mens dus wel iets moet geloven... kun je het maar beter een beetje goed doen. Zorg er in ieder geval voor dat je in iets gelooft dat jouw vertrouwen (jouw leven) echt waard is.

Schijt aan het milieu = schijt aan God

Het is niet uit te leggen. Dat de Verenigde Staten voorop lopen als het gaat om milieuvervuiling. Het is - blikskaters nog aan toe - het land waar de meeste burgers zichzelf christen noemen.

Hoe je met het eigendom van een ander omgaat, vertelt hoe je over die ander denkt. Toch? Als christenen geloven we dat de planeet Gods eigendom is. Het is zijn kunstwerk. Een uniek product van zijn liefde en creativiteit.

Juist gelovigen moeten voorop lopen in de zorg voor het milieu. Niet alleen omdat er voor onze kinderen nog iets moois moet overblijven. Niet alleen omdat we anders allemaal steeds zieker worden. Maar gewoon, omdat we de Eeuwige liefhebben. Of valt het wel mee met die liefde?

Zelf al zou de planeet niet meer te redden zijn, dan nog moeten we haar koesteren en beschermen. Tot het bittere eind!

Zo, ik heb gezegd! Straks stap ik maar weer eens op het fietsje.

Gebed - Behoed mijn kinderen voor het ietsisme!

Goede Vader, ik bid U voor mijn kinderen.

Ik vraag U niet of ze christen worden. U weet het, ik hoop intens dat ze Jezus en daarmee Uzelf leren kennen. Maar ik kan er mee leven als ze moslim, boeddhist, hindoe of atheïst worden.

Als het maar mensen worden die op zoek zijn naar waarheid, naar schoonheid, naar liefde. Met heel hun hart, met al hun energie, vol dapperheid en passie.

Laat het alstUblieft geen ietsisten zijn. Van die mensen die geloven dat er wel iets is en zich een beetje door het leven rommelen. Vader, daarvoor is hun bestaan, hun ziel, te waardevol. Geloven dat er iets is en daarmee tevreden zijn... dat is zo nikserig.

Vader, laat het geen agnosten worden. Van die mensen die zeggen niet te weten hoe het zit met het Hogere en dat niet weten tot levensovertuiging verheffen. Hoe labbekakkerig!

Natuurlijk weten we niet exact wie U bent. Natuurlijk kunnen we U niet bewijzen. Maar ondertussen moet het kostbare leven wel geleefd worden. En dat kan op 1001 manieren. En... het kan maar één keer.

Laat ze de moed hebben om te kiezen, de gok te wagen op een leven met diepgang en bezieling. Laat het leven niet in onverschilligheid en gemakzucht aan hen voorbij trekken.

Laat hen eenmaal oud en grijs geworden zonder spijt terugblikken.

Met hoogachting aan U voorgelegd,

Amen

Jezus redt... maar wie zit daar op te wachten?

Jezus is El Salvador. De verlosser. Waarvan verlost Hij eigenlijk? 'Van de zonde', citeren christenen de Bijbel. Maar zitten we zo te springen om verlossing? Hebben we zo'n last van de zonde?

Wel als het om groot en ver weg gaat. Kinderen die geen eten krijgen, diersoorten die uitsterven, oneerlijke lonen voor cacaoboeren. Dat hoort niet! Verlossing a.u.b.!

Over wat groot en ver weg is, heb ik snel een oordeel. Kan nooit Gods bedoeling zijn! Zonde!

Maar is dat oordeel niet te gemakkelijk? Het gaat over anderen dan ikzelf.

Zijn die ver-van-mijn-bed-mensen in hun diepste wezen anders dan ik? Lijk ik niet gewoon beter? Omdat ik een goede jeugd heb gehad, opleidingen heb genoten, geen armoede ken?

Zijn de tekortkomingen op wereldschaal wezenlijk anders dan mijn individuele tekortjes? Ik noem maar wat: dat ik soms jaloers ben, me niet inleef in de ander, laf, gierig ben...

De mensheid beseft steeds meer dat we allemaal gelijk zijn: mannen en vrouwen, blanken en zwarten, homo's en hetero's. De een is niet beter dan de ander.

Ik zeg: we hebben die Salvador allemaal nodig.

'God is oké, maar met Jezus heb ik niet zoveel'

(Bijna) iedereen gelooft dat er meer is tussen hemel en aarde. Iets hogers, iets onverklaarbaars... God. Volgens de Bijbel gelooft zelfs de duivel (wat dit ook moge zijn) dat God bestaat.

Met God kunnen de meeste mensen wel leven. Met Jezus niet. 'God is oké, maar met Jezus heb ik niet zoveel'.

Als christen kan ik niet geloven zonder Jezus. Waarom niet?

Omdat God mij niet zoveel zegt. Hij is zo ver weg. Onkenbaar. Onder het begrip God kun je van alles en nog wat verstaan.

Met Jezus is dat anders. In Jezus is God concreet geworden. Door Jezus kreeg God een gezicht, handen, voeten. Met Jezus heeft God naam in onze wereld gemaakt.

Als het over Jezus gaat, komt God dichtbij. Dan wordt duidelijk wie God is, hoe Hij over mij denkt, wat Hij aan mij vraagt. Als ik me serieus in Jezus verdiep, kan ik niet meer vrijblijvend over God praten en denken. Ik moet er consequenties aan verbinden voor hoe ik leef, wat ik doe.

Dat kost mij m'n ego. Pijnlijk! Niet iedereen wil de prijs betalen om God - de hemel - te leren kennen.

Bidden met effect (1) - Veranderende krachten

"Gebeden veranderen de wereld niet, maar ze veranderen mensen en mensen veranderen de wereld." Aldus Albert Schweitzer, theoloog en ontwikkelingswerker.

Interessant om vanuit deze invalshoek naar het Onze Vader te kijken. Hoe veranderen deze woorden van Jezus ons? En daarmee misschien ook onze omgeving?

Ik beperk me in dit stukje tot het eerste woord van dit ultieme gebed: 'onze.' Welke veranderende krachten komen los als we 'onze' Vader tegen God zeggen?

Nog voordat we God iets gevraagd hebben, dwingt dit woord te denken aan onze medemensen. Het is alsof Jezus met dit gebed zegt: 'Je tot God richten kan alleen in verbinding met anderen.'

Als ik onze Vader zeg, bevestig ik mijn verbondenheid met collega's (de leuke en de vervelende), gezinsleden (ruzie of geen ruzie), met dieren, planten, met verdrukkers en onderdrukten. Het Onze Vader leert dat bidden letterlijk begint met de erkenning dat God de God van iedereen is.

Wat er verandert? Mijn diepste innerlijk stapt uit het duistere steegje van mijn eigen zorgen en wensen. Ik kom terecht op een hoogvlakte. Zie ineens de brede horizon. Mijn ikje wordt een gigantisch wij.

Op die manier bidden leidt tot verandering... probeer maar. Bij mij werkt het.

God en mijn verstopte gootsteen

Miljoenen moslims beleven momenteel de Ramadan, de vastenmaand. Met enige jaloezie sla ik dat gade.

Natuurlijk, voor sommige moslims is het niet meer dan een culturele verplichting. Eigenlijk hebben ze er geen trek in. Voor anderen is het, zodra de zon onder is, een vreet-je-vol-feest. Maar er zijn ook moslims voor wie vasten echt iets betekent. Daar kijk ik met bewondering naar. Vooral omdat ik niet zo'n vaster ben.

Ook voor mij als christen is vasten een opdracht. Net zoals Mohammed riep Jezus zijn volgelingen op te bidden, aalmoezen te geven en... te vasten.

Laatst ontdekte is dat je behalve actief ook passief kunt vasten. Misschien niet helemaal het echte werk. Maar wellicht een goed begin. Soms wordt je gewone regelmatige leventje plotseling verstoord. Reden om te balen en klagen. Maar misschien ook om spiritueel te groeien.

Bij ons thuis raakte de gootsteen hopeloos verstopt. Meer dan hopelijk eigenlijk. Het was niet alleen een verstopping, maar een complete verzakking van een ondergrondse leiding. Dagenlang op de begane grond geen stromend water (ook geen vaatwasser!). Dat was dus vasten... van stromend water onder handbereik... van een apparaat dat onze borden en pannen schoonmaakt.

In een vlaag van verlichting :) besloot ik de verstopping aan te grijpen als een vastenperiode.

Even voelde ik mijn afhankelijkheid van de vanzelfsprekende luxe. Kan ik ook blij zijn zonder al te veel materiële voorzieningen? Waar vind ik eigenlijk mijn diepste geluk? Het vasten bracht mij zomaar op dat soort gedachten. Niet verkeerd!

Even moest ik wel denken aan de wereldburgers die niet de luxe kennen van een kraan en afvoer in hun eigen huis. De Bijbel vertelt dat verbondenheid met medemensen hoort bij de verbondenheid met God. In die zin kan vasten een echte godservaring zijn!

Ik zou het bijna zeggen: Dank U Heer, voor die verstopte gootsteen.

Godsdiensten veroorzaken veel geweld. Zullen we ermee stoppen?

Hoe is het mogelijk dat religies zoveel ellende veroorzaken? Jarenlang vochten katholieken en protestanten in Noord-Ierland elkaar de tent uit. In het voormalige Joegoslavië ging het tussen de christenen en de moslims. In India gaan bij tijd en wijle hindoes en moslims met elkaar op de vuist. 

'Maar dat zijn geen echte gelovigen!' Dat zou ik het liefste zeggen. Ik wilde dat het zo was! Maar dat antwoord is te arrogant, te gemakkelijk. Ik zou de ware gelovige zijn en die duizenden anderen niet.

Natuurlijk. Tal van nuances zijn te maken. Godsdienst brengt ook veel goeds voort. Heel veel goeds! Maar religie wordt ook door machthebbers misbruikt. Dan gebeuren er kwalijke zaken in naam van het geloof, maar gaat het in feite helemaal niet om godsdienst. 

Maar ondanks de nuances, feit blijft dat mensen soms (mede) vanuit godsdienstige motieven met elkaar op de vuist gaan. Als leerling van Jezus kan ik het niet rijmen met het christelijk geloof. Jezus riep op voor vijanden te bidden en hen te zegenen. Maar toch, de praktijk is soms anders. 

Tussen godsdiensten komt geweld voor. Gek genoeg in liefdesrelaties ook. De meeste moorden vinden plaats in huiselijke kring! Hoe is het mogelijk dat zoveel stellen, die vaak al jaren zijn gehuwd of hebben samengewoond, er zo’n puinhoop van maken? Als je zo verliefd bent geweest, als je zoveel voor elkaar hebt betekend, als je zoveel hebt gedeeld...?

Liefdesrelaties en het christelijk geloof zijn goed met elkaar te vergelijken. De Bijbel doet het bij herhaling. In intieme relaties (waaronder dus ook de geloofsrelatie met de Allerhoogste) komen we in de buurt van de diepste kern van mensen. Daar waar ze het meest kwetsbaar zijn. Daar waar je ze het hardst kunt raken! En dat gebeurt dus soms ook.

Het is een bizarre paradox: zaken die het leven mooi maken, kunnen het ook verwoesten. Dat geldt voor relaties, maar ook voor welvaart, seks, eten en drinken. En dus ook voor godsdienst. Maar ja, om er dan mee te stoppen? Dan moet je ook weigeren verliefd te worden, alcohol te drinken en geld te verdienen.

Als het over God gaat, sta ik vaak met een mond vol tanden

'Bewijs dat hij bestaat! Hoe kun je in een goede God geloven terwijl er zoveel ellende is? Jezus schijnt gestorven te zijn voor mijn zonden... hoe zit dat? God spreekt door zijn woord en door zijn Geest... vertel maar...'

Graag ga ik met alles en iedereen over God in gesprek. Daarvoor ben ik predikant geworden. Maar mag ik er even op wijzen dat God onmetelijk ingewikkeld is. Dat is geen smoes om vragen te ontwijken ('kom maar op!'). Het is de eerste vaststelling als we over God beginnen te denken en te spreken.

Veel mensen beginnen na twee minuten al te zuchten als één of andere wizzkid probeert uit te leggen hoe een pc werkt. God is een miljoen keer complexer dan welke computer dan ook.

In feite is God een geheim. 'Hij woont in een ontoegankelijk licht. Geen mens heeft hem ooit gezien of kan hem zien.' Zo staat het in De Boeken.*

Al het zinnige dat we over Hem kunnen zeggen, is een product van eeuwenlang zoeken en tasten. En dan nog zeggen gelovigen dat wat ze van God weten, aan dat is 'geopenbaard'. Door Gods eigens Geest!

Trouwens, als je iets over God wilt weten, ga je het niet redden door alleen maar feiten te achterhalen. God is geen ding, maar een soort Iemand. Een persoon-achtig wezen. Als je Hem wilt kennen, moet je jezelf meenemen. Dan moet je jezelf laten kennen. Het kan niet zonder dat je je open stelt voor een geestelijke, innerlijke relatie met Hem.

Kortom, als mensen iets vragen over God, sta ik vaak met een mond vol tanden. Omdat ik het ongelooflijk ingewikkeld vind om iets zinnigs te zeggen over Diegene die mij in alle opzichten te boven gaat. En ook omdat   het kennen van God meestal niet begint met spreken, maar met zwijgen, stil worden, geduldig luisteren, zoeken, worstelen...

* Zie: de Bijbel, I Timoteüs 6:16

Aan God heb je niets!

Wat heb je aan God? Als je de vraag zo aan me stelt, is mijn onmiddellijke antwoord: niets!

Misschien valt het tegen. Wellicht lijkt het in tegenspraak met wat er vanuit de kerk beweerd en gezongen wordt. We zingen liedjes over een God die altijd geeft wat je nodig hebt. En je beschermt tegen alle gevaar. Zat bijbelteksten die hetzelfde beweren! Maar letterlijk genomen... zo op zichzelf... Onzin!

De Boeken zeggen dat God het laat regenen over rechtvaardigen en onrechtvaardigen. Ofte wel: Hij zegent zowel goede als slechte mensen. Maar het omgekeerde geldt ook: kwaad overkomt zowel de gepassioneerde gelovigen als degenen die niets met God hebben. Aan God heb je niets!

God is liefde. Dat is zo ongeveer wel het meest toepasselijke wat we van God kunnen zeggen. Hij (of Zij; beide is ontoereikend) is liefde in hoogst eigen persoon. De bijbel zegt het expliciet (onder andere I Johannes hoofdstuk 4 vers 8 en 16), maar van kaft tot kaft ook impliciet.

Aan liefde heb je niets. Liefde kost heel veel. Niets zo verspillend als de liefde! Maar daar heb je het niet over. In de liefde gaat het niet om kosten en baten. Over een goede of een minder goede deal. Echte liefde gaat niet om hebben en krijgen.

In de liefde gaat het over zijn en over samen. Over samen-zijn. En dat overstijgt het iets hebben aan.

Ik hou van God om wie Hij is. En wie Hij is zie ik in de eerste plaats in het leven van Jezus Christus: rechtvaardig als geen ander, genadig als geen ander.

Ik geloof dat God van mij houdt om wie ik ben: zijn schepsel, zijn kind.

Aan God heb ik niets. Ik hoor gewoon bij Hem.

In de relatie met God gaat het om zijn. Wie ik ben. Wie Hij is. Wie we samen zijn. God noemt zichzelf  Ik ben die ik ben (Jahweh)! Wat we hebben, geven en ontvangen is ook belangrijk, maar in de kern gaat het om zijn.

God heeft zichzelf (zijn zijn) aan mij gegeven. Dat is de boodschap van wat Jezus zei en deed. Ik heb God en dus heb ik alles. De Eeuwige, de Goede, de Liefde, heeft zich aan mij verbonden. Ik leef in verbondenheid met Hem, of ik nu veel heb, of weinig.

Ik denk dat vanuit dit geloof, dit innerlijke besef, al dat soort naïeve (niet lelijk bedoeld!) liedjes voortkomen over dat God beschermt en geeft. Want inderdaad, ondanks dat ik aan God niets heb, voel ik me ontzettend rijk. Ik heb God. Ondanks dat ik ten prooi kan vallen aan ziekten en ongelukken, geloof ik dat ik nooit uit God hand kan vallen. Hij heeft mij.